Upadek

Samsungografia.


Coraz skromiejsza ilościowo twórczość fotograficzna (przynajmniej ta, którą się dzielę) nie sprawia, że jestem nieaktywny na polu ogólnofotograficznym.

Jakiś czas temu podarowano mi pod choinkę nowy telefon komórkowy. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że jest on wyposażony w elektroniczne urządzenie zapisujące znajdujący się przed nim obraz do postaci zer i jedynek. Zwiemy to po po prostu aparatem cyfrowym. Cóż. Postęp dopada nawet takich retro-ortodoksów jak ja. Trzeba się przyzwyczajać, choć np. z wygryzieniem Amigi przez gówniane „klony” z chipami Intela nie pogodzę się nigdy.

W pewnym momencie pojawił się więc dylemat. Do tej pory, wszelkie zdjęcia o charakterze „dokumentacyjnym” wykonywałem aparatem Zorki 1. To bardzo ważny dla mnie aparat. Został przywieziony do Polski w 1956 roku (kilka dni po 28 czerwca) przez moją babcię, Ukrainkę. Od tego czasu uwieczniał wszystkie ważne, rodzinne wydarzenia. To było jego jedyne zadanie.

A teraz...jego rolę przejmuje powoli nowy telefon. W chwili obecnej nie wiem co mam o tym wszystkim myśleć. Niby jest to rozwiązanie wygodne, szybkie i tanie (nie trzeba kupować negatywu/slajdu), ale średnio jestem do niego przekonany. Znajomi, którzy widzą mnie z tym urządzeniem w ręce (pozdrawiam Krzysztofie) również.

Nie  o tym chciałem jednak napisać.

Aparat może mieć dziś każdy. Internet codziennie zalewany jest tysiącami (setkami tysięcy?) różnych obrazów. Jedne są lepsze, inne gorsze. Każdy może być fotografem, każdy może założyć na facebooku stronę „Jan Kowalski Photography” i zamieścić ją w rubryce „Artysta”. Każdy może założyć bloga takiego jak ten, by móc publikować na nim cokolwiek. Nikt nikomu nie zabroni. I bardzo dobrze. Egalitaryzm jest dla mnie czymś  w gruncie rzeczy pozytywnym. Elitaryzm  kojarzy mi się ze snobizmem, wywyższaniem się i chamstwem, czyli rzeczami, których po prostu nie znoszę.

Jest jednak coś, co mnie w tym wszystkim martwi. Jakieś dwa lata temu wspólnie ze Świetlicą odwiedziliśmy pewien poznański salon fotograficzny. Nie ważne w jakim celu. Ważne jest to, co wisiało na ścianie. Piękny, przedwojenny portret w formacie 50x70 (lub nawet większym). Sepiowy, wysuszony na blachę i należycie utrwalony baryt. Fantastyczny kadr, genialnie uchwycony moment, wiernie oddane emocje. Ludzie jak żywi, a robota po prostu mistrzowska. Obok wisiały współczesne zdjęcia wykonane przez obecnego właściciela studia. Można o nich powiedzieć tyle, że były ładne. Nic więcej. Fajne foty słodkich bobasów, czy uśmiechniętych dzieciaków idących do pierwszej komunii.

Boguś Biegowski, który był wtedy z nami, skomentował to krótko: „ale fotografia nisko dziś upadła.”. Wówczas nie wiedziałem o co mu dokładnie chodziło. Teraz już wiem.

Fotografia była kiedyś bardzo szanowanym medium. Nie była czymś powszechnie dostępnym, szczególnie w czasach, gdy „raczkowała”. Fotograf miał w sobie coś z magika, choć wydaje mi się, że bardziej odpowiednie byłoby tu przyrównanie go do alchemika – balansującego na pograniczu świata nauki i kuglarstwa mędrca, który w niezrozumiały dla reszty ludzkości sposób utrwalał obraz za pomocą prymitywnych wówczas technologii. Z pewnością nie mógł się tym zająć każdy. Wiedza nie była jedyną barierą. Były nią także koszty. Fotografowaniem (nie tylko zawodowym, ale hobbystycznym także) zajmowały się głównie osoby zamożne i/lub wpływowe.

Swoistej rewolucji dokonał w 1wszej połowie XX-wieku Kodak. Tanie aparaty typu box zaczęły popularyzować fotografię wśród ludzkości. Dzięki prostocie konstrukcji/obsługi i zastosowaniu w nich wygodnych błon zwojowych, typowy John Smith mógł uwieczniać ważne dla niego wydarzenia. Wywołaniem zajmowali się później dysponujący drogim sprzętem specjaliści, więc przeciętny szarak mógł skupić się na obrazowaniu.

Mimo rosnącej popularności, fotografia wciąż cieszyła się szacunkiem. Odbitki trzymano w albumach lub estetycznych ramkach. Fotografowano od święta i raczej nie było ujęć przypadkowych, robionych dla zabawy. Fotografia kosztowała i wymagała elementarnej wiedzy z jej zakresu. Należało kupić film, zapłacić za wywołanie i czekać aż laborant zrobi nam kopie. Zdjęcia były cennymi pamiątkami i przykładano się do szeroko rozumianego rzemiosła przy ich robieniu.

Dziś, widok wydruku w antyramie (lub przyklejonego taśmą klejącą do ściany) nikogo nie dziwi. Nie dziwi również to, co na tych zdjęciach się znajduje. Selfie w brudnym lustrze? Żadna nowość. Chwalenie się nowo zakupionym ciuszkiem/gadżetem na fejsie? Norma. Fota „zmęczonych siatek”  na na stronie typu „Spotted...”? Codzienność. Fajna mina ukochanego pupila? Przecież każdy kliknie „lubię to” pod zdjęciem kotka.

Tak samo jak pod powyższą fotą, która sprowokowała mnie do napisania powyższego. Postanowiłem zrobić pewną prowokację. Sfotografowałem swój swojski obiad i umieściłem go na pewnym portalu społecznośćiowym. Celowo posłużyłem się telefonem komórkowym. Gdybym zrobił to na filmie, ludzie zapewne zaczęliby podejrzewać, że coś jest na rzeczy.

Okazało się, że w ciągu trzech dni obiad pobił rekordy popularności....a przecież to tylko zwykła, ociekająca tłuszczem „śląska” walnięta na kupę niedosmażonej cebuli...

Wielu znajomych „lubi to”. Lubi tego typu zdjęcia. Chyba nisko to wszystko upadło, skoro można sfotografować dziś tłustą kiszkę i spotkać się z taką aprobatą.

Bo jak inaczej to rozumieć?